Hôm nay 78
Hôm qua 128
Tuần này 78
Tháng này 3061
Tất cả 676550



Bệnh án xưa

Chân Nhiệt Giả hàn

Tác giả: TRẦN NAM HOÀN

Ngày Đăng: 17 : 05 : 2012

CHÂN NHIỆT GIẢ HÀN

(Y án của Trần Vụ Trai. Trích trong "Toàn Quốc Danh Y Nghiệm Án", Trung Quốc).

Hà Trọng Tây, 30 tuổi. Không biết giữ gìn, ăn uống quá no say, lại ăn quả sống, dẫn đến tiêu hóa kém thức ăn ứ đọng ở trường vị, uất lại thành nhiệt, lại nhân tắm lạnh, hàn tà bó bên ngoài, hỏa nhiệt uất bên trong, chính khí không thông, huyết ngưng trệ... Sợ lạnh rét run, tay chân quyết lạnh, bụng đầy trướng, đại tiện bí kết, gây ra hôn mê bất tỉnh, mặt xanh, môi trắng, mắt trợn ngược, miệng há, mạch quyết khí vi, toàn thân đều lạnh, móng tay xanh trắng, lưỡi trắng hơi dính. Thăm không thấy mạch, chân tay lạnh, cơ thể lạnh ngắt, chỉ ấm một chút ở ngực, hơi thở xem như muốn tuyệt, lấy tay đặt lên miệng mũi, không thấy hơi thở, chỉ khi lấy lông ngỗng để trước mũi mới thấy có động đậy một ít. Nhận định đây là chứng chết giả. Lấy tay sờ lưỡi thấy hơi dính rít, đúng là chứng chân nhiệt giả hàn. Do no say thái quá, chính khí không thông, tiêu hóa không tốt, Tỳ Vị uất kết, đại tiểu tiện không thông, uất tụ xông lên tâm, bỗng gặp tắm lạnh, lạnh bó bên ngoài, huyết khí bị đình lại không vận hành, gây ra bất tỉnh hôn mê. Thầy thuốc chữa trước đây lại cho là chứng trúng hàn, dùng bài Phụ Quế Lý Trung Thang, thành ra càng tiếp xúc cho nhiệt tà công vào Tâm, các khiếu bế tắc, anh linh của Tâm bị tán tận, vì vậy bị hôn mê, tay chân đều lạnh, khí mạch đều tuyệt. Bên ngoài thấy lạnh mà bên trong thuộc nhiệt. Phải cứu gấp, nếu chậm không thể chữa được.

Cho dùng bài Liên Giác Linh Phách Thang (Linh dương giác, Liên tâm, Trúc lịch) để thanh Tâm, ninh thần, công nhiệt tà, thông khiếu, hóa đàm, làm chủ (quân) dược, Đại hoàng, Mộc thông, Nguyên minh phấn để thông đại trường, thông tiểu tiện, làm thần dược; Bạch thược, Hoàng cầm, Thạch hộc để tả hỏa, bình Can, nhuận Vị, sinh tân, làm tá dược; Phục thần, Hổ phách để trấn Tâm, ninh thần, đưa anh linh trở về, làm sứ.

Linh dương giác   6g    Hoàng cầm nhục 12g
Mộc thông     8g    Sừng tê giác 12g
Vân phục thần     16g  Hổ phách      4g
Đại hoàng (sống) 16g  Liên tử tâm   4g
Nguyên minh phấn     16g  Thạch hộc     4g
Bạch thược (sống)      8g

Sắc xong, thêm Trúc lịch khoảng 200 – 300ml, hòa vào, cho uống từ từ.

Được vài giờ sau khi uống thuốc, chân tay bắt đầu mềm, mạch bắt đầu có rất nhỏ. Cho uống tiếp một thang nữa, qua ngày hôm sau, mạch hiện lên Huyền Sác, môi mặt đỏ nhuận, mắt thấy tròng đen đã chuyển động, hết quyết nghịch, đi tiểu được mấy giờ, nói năng được một ít.

Cho dùng bài Đại Thừa Khí Thang, thêm Tê giác, Liên tâm, Trúc lịch, Phục thần:

Đại hoàng (sống) 20g  Phục thần     20g
Nguyên minh phấn     16g  Chỉ thực 12g
Hậu phác      8g Liên tâm 32g
Sùng tê giác  12g

Để thanh Tâm, ninh thần, thông quan, hóa đàm, thông trường vị, tiết uất nhiệt. Uống xong tinh thần tỉnh táo, chỉ còn táo, khát, mạch vẫn còn Sác. Dùng Bình Vị Nhuận Táo Thang để sinh tân, thanh nhiệt, giáng hỏa, lợi thủy:

Xoa thạch hộc     12g  Phì tri mẫu   12g
Đạm trúc diệp     6g    Vân phục linh 16g
Sinh địa hoàng    12g  Phá mạch đông 16g
Thiên hoa phấn   12g  Xuyên hậu phác 8g

Hiệu quả: Sau 3 ngày, hết quyết nghịch, mạch phục hồi, nói năng bình thường. Sau 5 ngày, đại tiểu tiện bình thường, ăn uống được. Sau 10 ngày, nguyên khí phục hồi hoàn toàn... 

Bình luận: Bệnh nầy thành chứng chân nhiệt do thầy thuốc trước cho uống Phụ Quế Lý Trung mà gây ra. Vì vậy, dùng Tê, Linh, Liên, Phách thấy công hiệu.

Hai phương sau cũng dùng đúng phép.